C.K. koleje żelazne w służbie wojskowej

Wybrane pocztówki i zdjęcia z kolekcji Artura Pałasiewicza. Ukazują Cesarsko-Królewskie koleje żelazne w kontekście wojska, zarówno w czasie pokoju jak i tragicznych wydarzeń I Wojny Światowej. Dziadek Pana Artura, Jan Pałasiewicz, służył w K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment.

Trzeba też dodać, że w tamtych czasach kolej miała duże znaczenie strategiczne. Od możliwości szybkiego przerzucania dużych mas wojska i dobrego zaopatrzenia zależało wygrywanie wojen. Dlatego właśnie przy ustalaniu przebiegu linii kolejowych zabierało głos także Ministerstwo Wojny i istniały specjalistyczne kolejowe formacje wojskowe. Warto odnotować też fakt, że rozejm kończący Wielką Wojnę został podpisany w... wagonie. Nie dziwi więc fakt, że na zdjęciach, pocztówkach i innych materiałach propagandowych z tamtego okresu gościła także kolej.

Dziadek Pana Artura - Jan Pałasiewicz w mundurze żołnierza k.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - zdjęcie kartonikowe wykonane w atelier w Korneuburgu - awers
Dziadek Pana Artura - Jan Pałasiewicz w mundurze żołnierza k.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - zdjęcie kartonikowe wykonane w atelier w Korneuburgu - awers
A tu mamy rewers zdjęcia. Od razu wiadomo gdzie zostało wykonane.
A tu mamy rewers zdjęcia. Od razu wiadomo gdzie zostało wykonane.

Mobilizacja 1914 r.

Mobilizacja 1914 r. - na stacjach kolejowych ojcowie i synowie żegnają się z matkami, żonami i dziećmi...

Rozpoczyna się największy dramat w historii świata. Do końca wojny mobilizacja obejmie 70 milionów ludzi, 10 milionów nie powróci z niej do domu (w samej Galicji pozostanie już na zawsze około miliona żołnierzy), 20 milionów odniesie rany, większość spośród nich powróci do domów jako kaleki.

Na stacjach kolejowych ojcowie i synowie żegnają się z matkami, żonami i dziećmi. Wszyscy mają nadzieję, że to nie potrwa długo, nikt jeszcze nawet nie wyobraża sobie jakie piekło ich czeka...

Szczęśliwego Nowego Roku!

On gdzieś na wojnie, pełni wartę i myśli o niej, ona w domu cały czas na niego czeka... Szczęśliwego Nowego Roku!

Chwila wytchnienia

Nawet na wojnie są chwile ciszy i względnego spokoju. Pewnie gdzieś na tyłach, chwila odpoczynku od ataków gazowych, strzelania, krycia się przed granatami i dźgania się bagnetami. Można położyć się na trawie nad rzeką, w rozchełstanym mundurze i pomarzyć o końcu wojny...

Przyjrzyjcie się patkom kołnierzowym - to oczywiście żołnierz wojsk kolejowych. Może przez tą rzekę budują właśnie most?

  • Chwila odpoczynku.

Koleje polowe

Koleje polowe były używane jako doraźny środek transportu w pobliżu frontu. Były to kolejki wąskotorowe, gdyż takie buduje się łatwiej, taniej i szybciej - podkłady kładziono zazwyczaj bezpośrednio na ziemi. Budową i eksploatacją tych kolejek zajmowały się oczywiście wojska kolejowe.

Wiele z tych kolejek rozebrano zaraz po tym jak przestały być potrzebne, niektóre z nich jednak ocalały i były eksploatowane po wojnie już w celach czysto cywilnych.

To mi wygląda na ćwiczenia - wysadzanie i odbudowywanie wiaduktu kolejowego. Ale mogę się mylić...
To mi wygląda na ćwiczenia - wysadzanie i odbudowywanie wiaduktu kolejowego. Ale mogę się mylić...
Najbardziej ciekawi mnie pojazd widoczny na drugim planie - wygląda jak drezyna motorowa.
Najbardziej ciekawi mnie pojazd widoczny na drugim planie - wygląda jak drezyna motorowa.
Tutaj widzimy owe podkłady położone prosto na ziemi - pod niektóre podetknięto kamienie.
Tutaj widzimy owe podkłady położone prosto na ziemi - pod niektóre podetknięto kamienie.
Budowa kolei polowej na terenie Rosji - awers
Budowa kolei polowej na terenie Rosji - awers
Budowa kolei polowej na terenie Rosji - rewers
Budowa kolei polowej na terenie Rosji - rewers
Kolejka polowa w Karpatach - awers
Kolejka polowa w Karpatach - awers
Kolejka polowa w Karpatach - rewers
Kolejka polowa w Karpatach - rewers
Budowa mostu kolei polowej - awers
Budowa mostu kolei polowej - awers
Budowa mostu kolei polowej - rewers
Budowa mostu kolei polowej - rewers

Jak w domu

Austriacy to naród praktyczny, dlatego wszystkie dworce kolejowe określonej klasy budowali wg jednego projektu. Oczywiście takie perełki jak Lwów (stolica Królestwa Galicji i Lodomerii) czy Wiedeń (stolica państwa) miały indywidualne projekty, ale Jasło, Zagórz, czy też czeski Vinoř budowano wg tego samego projektu. Przyczyny były co najmniej dwie:

1. pieniądze - mniej wydatków na projekty, niższe koszty budowy, utrzymania itp.
2. propaganda - chodziło o to, żeby obywatel Monarchii, niezależnie od narodowości, gdziekolwiek się w tej Austrii znalazł (było jak w UE - wolność podróżowania, osiedlania się i podejmowania pracy na terenie całej Monarchii) czuł się jak u siebie. I to działało! Pocztówka poniżej to żywy tego dowód.

Tu jest jak u nas w domu!
Tu jest jak u nas w domu!
Końcówka wojny (16 maj 1918) a ja jem jajka i piję mleko!
Końcówka wojny (16 maj 1918) a ja jem jajka i piję mleko!

Wojska inżynieryjne

Wojska kolejowe były wojskami inżynieryjnymi, zajmowały się budową linii kolejowych, w tym mostów, wiaduktów i infrastruktury towarzyszącej oraz linii telegraficznych. Z tego względu wojska kolejowe były wykorzystywane nie tylko podczas konfliktów zbrojnych. W czasie pokoju brały one czynny udział przy budowie niektórych linii kolejowych. Zwrócić uwagę należy na fakt, że wojska te zajmowały się tylko koleją sensu stricte, ale także łącznością - wynikało to zapewne poniekąd z tego, że kolej była nierozerwalnie związana z telegrafem.

K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - awers
K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - awers
K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - rewers
K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - rewers
K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - budowa mostu
K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - budowa mostu
K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - rewers
K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment - rewers

Łączność

Jak sama nazwa wskazuje, K.u.k. Eisenbahn- und Telegraphen Regiment, zajmował się także kwestiami łączności. Jest to naturalna konsekwencja tego, że telegraf był z koleją związany w zasadzie od samego początku.

Telegrafiści wojsk kolejowych
Telegrafiści wojsk kolejowych