Stanisław Rawicz Kosiński

Stanisław Nikodem Rawicz Kosiński
Stanisław Nikodem Rawicz Kosiński
Most na Prucie koło Jaremcza wybudowany przez Kosińskiego
Most na Prucie koło Jaremcza wybudowany przez Kosińskiego

Stanisław Nikodem Rawicz Kosiński herbu Rawicz (ur. 1847 - zm. 13 stycznia 1923 w Krakowie) - polski inżynier budujący koleje na terenie Galicji.

Urodził się w 1847 roku w Borku Szlacheckim. Pochodził z rodziny szlacheckiej, pieczętującej się herbem Rawicz. Jego ojciec Paweł był radcą galicyjskiego Namiestnictwa we Lwowie. Stanisław Kosiński ukończył szkołę realną w Krakowie a następnie rozpoczął studia na Wydziale Komunikacji Politechniki w Pradze. Po uzyskaniu dyplomu inżyniera kolejowego w 1872 roku, znalazł pracę w Niemczech przy budowie trasy Saksońsko-Turyńskiej biegnącej w trudnych warunkach wzdłuż rzeki Elstery. W roku 1881 powrócił do Galicji. Rozpoczynano wtedy budowę Kolei Transwersalnej. Kosiński, będący już wtedy inżynierem o  bardzo dobrej opinii, został zatrudniony przy budowie odcinka z Żywca do Nowego Sącza.

W kilka lat później będąc już inspektorem c. k. kolei - inżynier Stanisław Kosiński został wyznaczony na kierownika budowy fragmentu trasy Lwów - Beskid łączącej Wschodnią Galicję z Węgrami. Miał on za zadanie wybudować najtrudniejszy, liczący 79 kilometrów odcinek, przebiegający przez Wschodnie Bieszczady doliną rzeki Opór, począwszy od miejscowości Skole aż do przełęczy Beskid. Zadziwiało tempo prowadzonych prac-bowiem już po dwóch latach od rozpoczęcia - 5.04.1887 roku przejechał tędy pierwszy pociąg. Po oddaniu trasy do eksploatacji Kosiński, przez trzy kolejne lata kierował budową dużo łatwiejszej linii prowadzącej z Rzeszowa do Jasła.

Pod koniec 1890 roku w austriackim Ministerstwie Kolei Żelaznych zapadła decyzja o budowie kolejnej trasy łączącej Wschodnią Galicję z królestwem Węgier. W myśl poczynionych wówczas założeń miał ona prowadzić ze Stanisławowa przez Delatyn i Woronienkę do Marmarosz Szigeth na Węgrzech. Począwszy od Delatyna na odcinku 38 kilometrów linia została zaplanowana w skrajnie trudnym terenie wzdłuż rzeki Prut rozgraniczającej pasma Czarnohory, Beskidu Huculskiego i Wschodnich Gorganów.

Mianowany kierownikiem robót Kosiński podczas pierwszej wizji lokalnej - która miała miejsce w maju 1891 roku - ustalił, że trasa będzie przebiegać głownie lewym brzegiem Prutu, czterokrotnie go przekraczając.

W wielu miejscach doliny napotkano na zwały potężnych bloków skalnych i wykroty drzew. Okazało się również, że konieczna jest budowa aż trzech tuneli, z których najdłuższy, przy samej granicy z Węgrami, przekraczał 1200 metrów. Ponieważ równolegle z wytyczaniem przebiegu trasy, trwało kompletowanie potrzebnej dokumentacji technicznej, pierwsze prace rozpoczęły się w grudniu 1892 roku.

Zaprojektowane i wybudowane na tej linii mosty i wiadukty stały się niewątpliwie wizytówką osiągnięć inżyniera St. Kosińskiego. Przy ich budowie, za wyjątkiem tylko jednego przypadku, zastosowano oparte na łuku konstrukcje kamienne. Zadecydowało o tym odpowiednio wytrzymałe podłoże skalne, dostępność kamienia budowlanego oraz obfitość drewna na budowę rusztowań.

W okolicach miejscowości Jaremcze powstał wówczas most o największej w ówczesnej Europie rozpiętości głównego łuku - sięgającej 65 metrów. Wypracowane tutaj rozwiązania konstrukcyjne były na tyle doskonałe, że zostały zastosowane później w wielu mostach budowanych w Alpach.

Po przekazaniu trasy Stanisławów Woronienka do użytkowania inżynier Kosiński był zaangażowany przy budowie lokalnych linii kolejowych we wschodniej Galicji takich jak Tarnopol - Kopyczyńce, Czortków-Zaleszczyki, Czortków - Iwanie Puste, a także zaprojektował kolejne górskie trasy jak Lwów - Sianki i Lwów - Podzamcze.

W maju 1906 roku Stanisław Kosiński został zatrudniony w Ministerstwie Kolei Żelaznych w Wiedniu, początkowo jako Naczelnik Budowy Nowych Linii, a następnie dyrektor Departamentu Budowy i Konserwacji. Równocześnie sprawował urząd prezesa Dyrekcji Budowy Kolei Żelaznych. W ministerstwie pracował ponad jedenaście lat reorganizując służby techniczne kolei jak również prowadząc ożywioną działalność inwestycyjną. Szereg linii wybudowanych wówczas w Galicji zawdzięcza swoje powstanie wyrażanemu przez niego poparciu. W uznaniu zasług, pod koniec 1908 roku cesarz Franciszek Józef odznaczył Kosińskiego Orderem Cesarza Leopolda.

Ostatnie lata życia spędził Stanisław Rawicz Kosiński wśród najbliższej rodziny w Krakowie. Zmarł 13.01.1923 roku i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

źródło: www.mhf.krakow.pl/wystawy/kosinscy/index.htm